Το 5ο Larnaka Talks επικεντρώθηκε στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η επαρχία της Λάρνακας, σε περιοχές εκτός του αστικού κέντρου.
Ο κύριος στόχος της συζήτησης αποσκοπούσε στο να αναδείξει τις κυριότερες προκλήσεις που έχουν να αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι που ζουν στις κοινότητες της επαρχίας Λάρνακας, καθώς και τις αντίστοιχες προτάσεις για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.
Συνάμα, συζητήθηκαν και κάποια σημαντικά οριζόντια θέματα όπως το περιβάλλον, η παιδεία, η γεωργία και το υδατικό, τα οποία σχετίζονται άμεσα με την επαρχία Λάρνακας.
Στο πάνελ συμμετείχαν η Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Μαρία Παναγιώτου, οι βουλευτές Λάρνακας Πρόδρομος Αλαμπρίτης και Ανδρέας Πασιουρτίδης και ο Μιχάλης Καλοπαίδης, συντονιστής των Larnaka Talks.
Ακολουθεί η σύντομη περιγραφή των όσων καταγράφηκαν, καθώς και το βίντεο με την πλήρη οπτικοακουστική καταγραφή της συζήτησης.
Υποδομές Υγείας: Οι κάτοικοι που ζουν στην περιφέρεια αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.
Χρειαζόμαστε ένα πιο καλά στελεχωμένο δίκτυο υπηρεσιών υγείας, ειδικά στη στελέχωση τμημάτων πρώτων βοηθειών και σταθμών ασθενοφόρων.
Γραφειοκρατία: Υπάρχουν σοβαρά γραφειοκρατικά εμπόδια στην εγγραφή δρόμων, γεγονός που δυσκολεύει τους νέους να χτίσουν κατοικίες σε κοινότητες. Χρειαζόμαστε άμεσα μέτρα τα οποία θα συμβάλουν στην μείωση της γραφειοκρατίας.
Παιδεία: Οι μαθητές της υπαίθρου αναγκάζονται να ξυπνούν πολύ νωρίς και να αλλάζουν πολλαπλά λεωφορεία για να μεταβούν σε σχολεία και τεχνικές σχολές στην πόλη. Ενώ, λόγω του χρόνου που χρειάζεται για την επιστροφή στο σπίτι, δεν έχουν ισότιμη πρόσβαση σε απογευματινές δραστηριότητες. Συνάμα, παρατηρείται το γεγονός ότι τα υπερπλήρη σχολεία στα αστικά κέντρα (ακόμη και με πάνω από 600 μαθητές) οδηγούν στην αύξηση της παραβατικότητας.
Προτείνεται η αποκέντρωση των σχολείων με τη δημιουργία εκπαιδευτικών μονάδων σε συμπλέγματα κοινοτήτων και η καθολική εφαρμογή του Ολοήμερου Σχολείου, ώστε οι μαθητές να ολοκληρώνουν το διάβασμα στο σχολείο, ενώ συνάμα να μπορούν όλοι οι μαθητές να έχουν ισότιμη πρόσβαση σε δραστηριότητες που μπορούν να προσφέρονται μέσω του ολοήμερου σχολείου (π.χ. Τέχνη, Μουσική, Αθλητισμός κ.λπ.).
Υδατικό: Υπάρχουν τεράστιες απώλειες νερού στα δίκτυα ύδρευσης των κοινοτήτων, οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις ξεπερνούν ακόμη και το 60%. Συνάμα, πρέπει να προετοιμαστούμε καλύτερα για πιο εκτεταμένες περιόδους ανομβρίας.
Ήδη επενδύουμε στην αντικατάσταση φθαρμένων δικτύων. Χρειαζόμαστε όμως και τη δημιουργία μιας Ενιαίας Αρχής Υδάτων, η οποία θα έχει την ευθύνη και την εξουσία για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας πιο ουσιαστικής και μακροπρόθεσμης στρατηγικής για τη διαχείριση των υδάτων, καθώς και τον συντονισμό των φορέων που χειρίζονται τις υποδομές (δηλ. των ΕΟΑ και του ΤΑΥ).
Γεωργία: Η παρατεταμένη ανομβρία οδηγεί τους γεωργούς σε απόγνωση λόγω της μείωσης των ποσοτήτων νερού που τους παρέχονται, κάτι που επηρεάζει σημαντικά και την παραγωγή. Συνάμα, εύφορη γεωργική γη χάνεται λόγω της ανεξέλεγκτης τοποθέτησης φωτοβολταϊκών πάρκων.
Χρειαζόμαστε μια θεσμοθετημένη απαγόρευση για την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών σε εύφορη γη, ώστε να διατηρηθεί ο παραγωγικός χαρακτήρας των κοινοτήτων. Παράλληλα, πρέπει να προχωρήσει η άμεση σύνδεση υποδομών, όπως το φράγμα Τερσεφάνου, με το δίκτυο νερού που προορίζεται για άρδευση, περισσότερη εκπαίδευση και επιμόρφωση, αλλά και ενίσχυση της συνεργασίας των γεωργών με επιστήμονες (γεωπόνους).
Περιβαλλοντική Επιβάρυνση: Η επαρχία επηρεάζεται από μεγάλα ενεργειακά και βιομηχανικά κέντρα (Βασιλικό, Κόση, Δεκέλεια).
Όσον αφορά τη διαχείριση απορριμμάτων, χρειαζόμαστε άμεσα τη θεσμοθέτηση της διαλογής στην πηγή, καλλιέργεια κουλτούρας για μείωση της ποσότητας απορριμμάτων, αναβάθμιση της Κόσης με προσθήκη τρίτης γραμμής επεξεργασίας και εισαγωγή της μεθόδου Waste-to-Energy (παραγωγή ενέργειας από απόβλητα).
Χρειαζόμαστε επίσης την εφαρμογή αυστηρών όρων στις άδειες εκπομπής αερίων για τις υφιστάμενες βιομηχανίες. Συνάμα, μέσω της πιο στενής συνεργασίας της πολιτείας με την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα, να λαμβάνονται αποφάσεις με βάση τα επιστημονικά δεδομένα και να επενδύσουμε στον σχεδιασμό μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής (30-40 ετών) που δεν θα αλλάζει ριζικά με την αλλαγή κάθε κυβέρνησης.
Πρωτογενής Τομέας: Οι κτηνοτρόφοι ήρθαν αντιμέτωποι με την κρίση του αφθώδους πυρετού και δομικά προβλήματα στις κτηνοτροφικές ζώνες.
Χρειαζόμαστε αυστηρότερη τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, περισσότερη εκπαίδευση και επιμόρφωση, ενίσχυση της συνεργασίας με επιστήμονες (κτηνιάτρους), επένδυση σε υποδομές διαχείρισης κρίσεων και παροχή οικονομικής στήριξης στους κτηνοτρόφους που επηρεάστηκαν από την κρίση.
Στεγαστικό και πρόσβαση σε βασικά αγαθά: Το κόστος για ανέγερση κατοικίας στην ορεινή Λάρνακα, παρά τα υφιστάμενα κρατικά σχέδια, παραμένει ανισόρροπα υψηλό σε σχέση με το κόστος ανέγερσης κατοικίας σε μη ορεινές περιοχές (π.χ. το σκυρόδεμα είναι πολύ ακριβότερο λόγω του κόστους μεταφοράς). Αυτό καθιστά τα υφιστάμενα ποσά επιδότησης ανεπαρκή. Συνάμα, σε αρκετές κοινότητες, ειδικά στην ορεινή Λάρνακα, υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις, όπως για παράδειγμα μπακάλικα και μικρές υπεραγορές που μπορούν να προσφέρουν βασικά αγαθά.
Προτείνεται η επαναξιολόγηση των ποσών χρηματοδότησης για συγκεκριμένες περιοχές και η δημιουργία επιδοτούμενων υποδομών ή/και κινήτρων που θα δημιουργήσουν ισότιμη πρόσβαση σε βασικά αγαθά για τους κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών.
Συνάμα, προτείνεται η παροχή κινήτρων σε μεγάλες εταιρείες να ανοίξουν γραφεία στην ύπαιθρο θα συνδράμει στη δημιουργία θέσεων εργασίας σε περιοχές εκτός των αστικών κέντρων, κάτι που συμβάλλει στη μείωση της αστυφιλίας αλλά και άλλων προβλημάτων (π.χ. κυκλοφοριακό, κόστος μετακίνησης στην εργασία κ.λπ.).